SOWA – Strefa Odkrywania, Wyobraźni i Aktywności w Złotym Stoku to niewielkie lokalne centrum nauki, w którym najważniejsze jest samodzielne eksperymentowanie. Nie znajdziemy tutaj klasycznych gablot ani eksponatów, których można jedynie dotknąć wzrokiem. Poszczególne stanowiska zachęcają, aby próbować, uruchamiać mechanizmy, obserwować efekty i samemu dochodzić do odpowiedzi na pytanie: „dlaczego tak się dzieje?”.
Złotostocka SOWA została otwarta 12 września 2024 roku i jest częścią ogólnopolskiej sieci lokalnych centrów nauki rozwijanej przez Centrum Nauki Kopernik przy wsparciu Ministerstwa Nauki. W Złotym Stoku przygotowano kilkanaście interaktywnych eksponatów oraz przestrzeń warsztatową zwaną Majsternią. Dzięki temu jest to miejsce, w którym dobrze bawią się nie tylko dzieci, ale również młodzież i dorośli.
SOWA mieści się w niezwykłej przestrzeni – w Centrum Kulturalno-Turystycznym Ewangelik, utworzonym w dawnym kościele ewangelickim w centrum Złotego Stoku. Nowoczesne stanowiska doświadczalne ustawione we wnętrzu kilkusetletniej budowli tworzą nietypowe połączenie nauki, historii i architektury.
Czym jest SOWA?
Nazwa SOWA oznacza Strefę Odkrywania, Wyobraźni i Aktywności. Ideą tego typu miejsc jest przeniesienie doświadczenia znanego z Centrum Nauki Kopernik do mniejszych miejscowości. Zamiast tradycyjnej lekcji czy oprowadzania zwiedzający otrzymują przestrzeń, w której mogą samodzielnie eksperymentować i sprawdzać działanie różnych zjawisk.
Eksponaty odnoszą się do różnych dziedzin nauki i pozwalają lepiej zrozumieć między innymi ruch, światło, działanie ludzkiego organizmu, pamięć czy prawa fizyki. Nie trzeba przy tym znać skomplikowanych wzorów ani naukowych definicji – najpierw wykonujemy doświadczenie, obserwujemy rezultat, a dopiero później możemy zastanowić się, dlaczego wydarzyło się właśnie w taki sposób.
Co można robić w SOWIE w Złotym Stoku?
Wystawa składa się z kilkunastu angażujących stanowisk przygotowanych przez Centrum Nauki Kopernik. Każde z nich zachęca do działania. Można próbować, zmieniać ustawienia, powtarzać doświadczenia i porównywać ich rezultaty. Dzięki temu zwiedzanie nie polega na przechodzeniu od jednego opisu do drugiego, lecz na aktywnym odkrywaniu.
Jednym ze stanowisk jest Obrotowy stolik, na którym można wprawiać w ruch kule, pierścienie, krążki i dyski oraz obserwować zachodzące podczas obrotu zjawiska. Inny eksponat pozwala sprawdzić swoją pamięć sensoryczną i zmierzyć się z zadaniem inspirowanym badaniami nad pamięcią szympansa Ayumu.
Najważniejsze jest jednak to, że poszczególnych stanowisk nie trzeba oglądać w określonej kolejności. Można swobodnie przemieszczać się po przestrzeni i poświęcić więcej czasu tym eksperymentom, które najbardziej nas zainteresują. To szczególnie dobre rozwiązanie podczas rodzinnej wizyty, ponieważ dzieci w różnym wieku mogą znaleźć tutaj zupełnie inne rzeczy, które przyciągną ich uwagę.
Majsternia – tutaj trzeba coś wymyślić
Drugą ważną częścią złotostockiej SOWY jest Majsternia, czyli przestrzeń warsztatowa przeznaczona do rozwiązywania zadań konstruktorskich. Tutaj nie zawsze istnieje jedna prawidłowa odpowiedź ani jeden sposób wykonania zadania. Trzeba kombinować, budować, testować własne pomysły, poprawiać je i próbować ponownie.
To właśnie metoda prób i błędów jest jednym z najważniejszych elementów zabawy. Niepowodzenie nie oznacza końca zadania – staje się podpowiedzią, że konstrukcję trzeba zmienić. Dzięki temu Majsternia rozwija kreatywność, logiczne myślenie i umiejętność szukania własnych rozwiązań.
Centrum nauki w ponad 500-letnim zabytku
Sama lokalizacja SOWY jest równie ciekawa jak znajdujące się w niej eksponaty. Centrum Kulturalno-Turystyczne Ewangelik mieści się w dawnym kościele ewangelickim, którego historia sięga początków XVI wieku. Świątynię wzniesiono w latach 1513–1517, natomiast wieżę dobudowano w 1543 roku. Budowla była związana z miejscowymi górnikami, a w okresie reformacji stała się kościołem parafialnym ewangelików.
Po pożarze w XVII wieku kościół odbudowano, a przez kolejne stulecia jego funkcja zmieniała się wraz z historią miasta. Dziś odrestaurowana przestrzeń służy kulturze, turystyce i edukacji. Podczas wizyty warto więc spojrzeć nie tylko na interaktywne stanowiska, ale również na samo wnętrze dawnej świątyni. Zachowane elementy historycznej architektury tworzą niezwykłe tło dla nowoczesnych eksperymentów.
Atrakcja dla dzieci, rodzin i grup szkolnych
SOWA jest szczególnie dobrą propozycją dla rodzin z dziećmi oraz grup szkolnych, ale nie jest miejscem przeznaczonym wyłącznie dla najmłodszych. Wiele doświadczeń jest na tyle uniwersalnych, że równie chętnie próbują ich dorośli. Wspólne sprawdzanie, kto szybciej rozwiąże zadanie albo komu uda się skonstruować działający model, może stać się jedną z ciekawszych części rodzinnej wizyty.
Na samo eksperymentowanie warto przeznaczyć około 2 godzin. Nie trzeba jednak wykorzystywać każdego stanowiska – najlepiej pozwolić dzieciom i dorosłym swobodnie wybierać te doświadczenia, które najbardziej ich zainteresują.
Co jeszcze zobaczyć w Centrum Kulturalno-Turystycznym Ewangelik?
SOWA jest tylko jedną z atrakcji działających w tym miejscu. W tym samym kompleksie znajduje się również ponad 500-letnia wieża widokowa, na której szczyt prowadzą 152 schody. Z góry można podziwiać panoramę Złotego Stoku, Gór Złotych i dalszej części regionu.
Dostępna jest także wystawa multimedialna dotycząca fauny i flory Gór Złotych. Dzięki temu można zaplanować wizytę tak, aby połączyć eksperymentowanie w SOWIE z poznawaniem przyrody regionu oraz wejściem na zabytkową wieżę.
SOWA w Złotym Stoku – informacje praktyczne
Lokalizacja
SOWA znajduje się w Centrum Kulturalno-Turystycznym Ewangelik, plac Kościelny 2 w Złotym Stoku. Obiekt położony jest w centrum miasta, dzięki czemu wizytę można łatwo połączyć ze spacerem po Złotym Stoku i zwiedzaniem jego pozostałych atrakcji.
Czas zwiedzania
Na eksperymentowanie w SOWIE warto przeznaczyć około 2 godzin. Jeśli planujecie również wieżę widokową i pozostałe atrakcje kompleksu, warto zarezerwować odpowiednio więcej czasu.
Dla kogo?
Atrakcja jest szczególnie polecana rodzinom z dziećmi, młodzieży oraz grupom szkolnym. Stanowiska mają charakter interaktywny, dlatego najlepiej korzystać z nich aktywnie i samodzielnie wykonywać doświadczenia.
Grupy zorganizowane
W przypadku grup zorganizowanych zalecana jest wcześniejsza rezerwacja. Centrum oferuje również programy edukacyjne łączące wizytę w SOWIE z innymi atrakcjami Złotego Stoku.
Bilety i godziny otwarcia
Aktualne godziny otwarcia, ceny biletów oraz dostępność wejść warto sprawdzić przed przyjazdem w Informacji Turystycznej w Złotym Stoku. Jest to szczególnie istotne w przypadku wizyty z większą grupą lub poza głównym sezonem turystycznym.
Warto wiedzieć
SOWA znajduje się wewnątrz zabytkowego dawnego kościoła ewangelickiego. To właśnie połączenie kilkusetletniej architektury z interaktywnymi stanowiskami naukowymi jest jednym z najbardziej charakterystycznych elementów tej atrakcji.

















